Maria Sibylla Merian werd op het einde van de 16de eeuw geboren. <a href=”https://1a2.be/geschiedenis/maria-sibylla-merian/” target=”_blank”>Hoe leerde ze haar vak?</a>
Creatieve opdracht: Brief en portret door Jytte.
Maria Sibylla Merian werd op het einde van de 16de eeuw geboren. Hoe leerde ze haar vak? Klik hier.
Creatieve opdracht: Brief en portret door Jytte.
Dit is Denny. Ze leefde tijdens de prehistorie. Ontdek hoe ze leerde… Klik hier.
Creatieve opdracht: Video en tekst door Oskar.
Astronome, wiskundige en filosofe Hypatia leefde in Alexandrië tijdens de 4de eeuw. Kreeg zij huisonderwijs? Klik hier.
Creatieve opdracht: Portret en dagboekfragment door Jytte.
Ontmoet Lucius. Hij leefde in het Imperium Romanum tijdens de 3de eeuw voor Christus. Hoe zag zijn dag er uit? Klik hier.
Creatieve opdracht: Verhaal door Seppe.
Ooit al eens een vikingkind ontmoet? Dit is Kara. Wat leerden kinderen in 800? Klik hier.
Creatieve opdracht: Verhaal en schild gemaakt door Quinten.
Elisabeth is 12 en leefde tijdens de middeleeuwen. Kreeg ze huisonderwijs? Klik hier.
Creatieve opdracht: Ontwerp, kleed en tekeningen door Hannelore.
Emilie Claeys werd in het midden van de 19de eeuw geboren in Gent. Waarom werd ze op haar 9de van school gehaald? Klik hier.
Creatieve opdracht: Dagboekfragment en fotografie door Oskar.
Wij zien… Huisonderwijskinderen!
Wij gingen op zoek naar andere huisonderwijskinderen uit het verleden en geven ze een gezicht.
Wat is huisonderwijs?
In België is er sinds 1914 leerplicht, geen schoolplicht. Dat wil zeggen dat kinderen ook gewoon thuis kunnen leren en dus niet naar school gaan. Dat noemen we huisonderwijs. De term ‘huisonderwijs’ is vrij recent en dateert van 2002. Daarvoor werd gesproken van “privé onderwijs” of “thuisonderwijs”.
Wat is ons project?
Er zijn maar heel weinig kinderen die vandaag huisonderwijs krijgen, maar wist je dat dat in het verleden anders was? Het was lange tijd heel normaal dat kinderen niet naar school gingen en thuis bijvoorbeeld een ambacht leerden. Wij gingen op zoek naar kinderen die in het verleden thuis leerden.
Waarom ligt de focus op West-Europa?
Tijdens onze onderzoeksfase werd duidelijk dat er veel informatie te vinden is over onderwijs. We besloten onze focus te leggen op het gebied waar wij zelf wonen en opgroeien. We herkennen ons het meest in die verhalen.
Wie zijn wij?
Wij zijn 5 tieners die huisonderwijs krijgen. Dat wil zeggen dat we thuis studeren en examens afleggen via de Examencommissie. Sommigen van ons zijn nog nooit naar school geweest. Anderen zijn pas later met huisonderwijs gestart. Filmpje: Video voor Geschiedenis Olympiade – YouTube
Wat is het maatschappelijk belang?
Wij voelen ons soms een beetje “raar”, omdat we niet naar school gaan. We willen aantonen dat huisonderwijs helemaal niet zo raar of uitzonderlijk is als mensen denken. Eeuwenlang leerden kinderen thuis. Maar… We durven ook kritisch zijn. Niet elk kind dat niet naar school ging, kreeg ook een vorm van onderwijs.
Waarom gaat het bijna alleen over meisjes?
De ongelijkheid tussen jongens en meisjes werd duidelijk tijdens onze onderzoeksfase. Jongens werden naar school gestuurd, meisjes bleven thuis. We vertellen dus vooral de verhalen van die meisjes. Positief en soms ook negatief. Niet alle meisjes waren even blij dat ze niet naar school mochten.
Bronnen
Onderwijs in het algemeen
Amazing Science Experiment. YouTube-video, 5:34. Geüpload door Science Channel, 10 maart 2023. https://www.youtube.com/watch?v=wEq65GVRJ8k. De video bevat een subjectieve weergave van huisonderwijs.
Goodrich, Samuel G. Fireside Education. Children’s Nursery, 1838. Geraadpleegd op 17 december 2024. https://www.childrensnursery.org.uk/education-fireside/fireside-education.html.
Muys, Nele. z.d. “Geschiedenis van het onderwijs in Vlaanderen.” eThesis. Geraadpleegd op 5 januari 2025. http://www.ethesis.net/onderwijs_vl/onderwijs_vl_hfst_1.htm.
Prehistorie
Bright, Michael. Zo werden we mensen: onze ongelofelijke evolutie. Rotterdam: Lemniscaat, 2020.
Harari, Yuval Noah. Een kleine geschiedenis van de mensheid. Amsterdam: Thomas Rap, 2017.
Het verhaal van Vlaanderen. Afl.1, “De prehistorie.” Geregisseerd door Bert Ceulemans en Filip Lenaerts. Gepresenteerd door Tom Waes. VRT 1, 1 januari 2023.
Marshall, Michael. “Prehistoric Girl Had Parents Belonging to Different Human Species.” New Scientist, 22 augustus 2018. https://www.newscientist.com/article/2177634-prehistoric-girl-had-parents-belonging-to-different-human-species/.
McKie, Robin. “Scientist Who Found ‘Denisovan’ DNA in Cave Remains Plans Next Breakthrough.” The Guardian, 24 november 2018. https://www.theguardian.com/science/2018/nov/24/denisovan-neanderthal-hybrid-denny-dna-finder-project.
Yustos, Marta. Femina sapiens. Geïllustreerd door Diego Rodriguez Robredo. Vertaald door Silvia Rondelli, Naomi Thys en Marita De Sterck. Tielt: Clavis, 2024.
Imperium Romanum
Mark Cartwright, “Roman Education,” World History Encyclopedia, last modified 2022, https://www.worldhistory.org/article/2224/romaneducation/.
Mrs. Sanchez, “What Was Education Like in Ancient Rome?” last modified October 30, 2023, https://mrsanchez.co.uk/2023/10/30/what-was-education-like-in-ancient-rome/.
Ray Laurence, A Glimpse of Teenage Life in Ancient Rome, YouTube video, 5:28, posted August 10, 2011, https://youtu.be/juWYhMoDTN0?si=oSzjI4YzKCmUn75J.
TED-Ed, Education in Ancient Rome, YouTube video, 4:39, posted August 17, 2016, https://youtu.be/7s6NlRTM8cM?si=r3Y1_ufhRsYfnrTs.
Wikipedia, s.v. “Education in ancient Rome,” last modified April 14, 2025, https://en.wikipedia.org/wiki/Education_in_ancient_Rome.
De late oudheid
Bloemendal, Jan. 2007. Het onderwijs in de oudheid. Amsterdam: Amsterdam University Press.
Duignan, Brian. 2024. “Hypatia.” Encyclopædia Britannica. Laatst bijgewerkt in maart 2024. https://www.britannica.com/biography/Hypatia.
Encyclopædia Britannica. 2024. “Women in Science.” Encyclopædia Britannica. Laatst bijgewerkt in maart 2024. https://www.britannica.com/topic/Women-in-Science-2100321.
Favilli, Elena, en Francesca Cavallo. 2016. Good Night Stories for Rebel Girls: 100 Tales of Extraordinary Women. Venice, CA: Timbuktu Labs
De Vikingen
Britannica Kids, “Vikings,” accessed April 14, 2025, https://kids.britannica.com/students/article/Vikings/277601.
Hirst, Michael, creator. Vikings. TM Productions, Take 5 Productions, Octagon Films, Shaw Media, Corus Entertainment, en MGM Television. History Channel, 2013–2020.
Viking Style, “What Was the Viking Schooling Like?” accessed April 14, 2025, https://viking.style/what-was-the-viking-schooling-like/.
De middeleeuwen
Bartlett, Robert. De Middeleeuwen: Kunst, Cultuur en het Dagelijks Leven. 336 pages. Librero, 2014.
Racinet, Auguste. The Costume History ,2015.
Van Boxelaer, Geert. Onderwijs in het Hertogdom Brabant in de Middeleeuwen. 2002. http://www.ethesis.net/brabant/brabant_ond_inhoud.htm.
De renaissance
Encyclopædia Britannica. “Courtly Education.” Laatst bijgewerkt op 25 augustus 2025. https://www.britannica.com/topic/education/Courtly-education.
Favilli, Elena, en Francesca Cavallo. Good Night Stories for Rebel Girls. New York: Rebel Girls, 2016. ISBN 978-0997895810.
Kool, Marjolein. Die conste vanden getale: Een studie over Nederlandstalige rekenboeken uit de vijftiende en zestiende eeuw, met een glossarium van rekenkundige termen. 1999. https://www.dbnl.org/tekst/kool006cons01_01/index.php.
Sidman, Joyce. The Girl Who Drew Butterflies: How Maria Merian’s Art Changed Science. Boston: Houghton Mifflin Harcourt, 2018.
19de en 20ste eeuw
Encyclopædia Britannica. “Western Education in the 19th Century.” Encyclopædia Britannica. Laatst bijgewerkt op 24 maart 2025. https://www.britannica.com/topic/education/Western-education-in-the-19th-century.
Het verhaal van Vlaanderen. Aflevering 8, “De industriële revolutie.” Uitgezonden 19 februari 2023, op Eén. Geregisseerd door Filip Lenaerts. Geproduceerd door De Mensen. Beschikbaar via VRT MAX. https://www.vrt.be/vrtmax/a-z/het-verhaal-van-vlaanderen/1/het-verhaal-van-vlaanderen-s1a8/.
Julie Carlier, “Emilie Claeys (1855–1943), een adepte van August Bebels ‘vrije huwelijk’? Een ‘grote’ oefening in historische kritiek: het persoonlijke en het politieke in een socialistisch-feministische strijd aan het einde van de 19e eeuw,” Brood & Rozen 13, nr. 3 (2008): 5–25, https://doi.org/10.21825/br.v13i3.3324.
Goodrich, S. G. Fireside Education: How the Parent, and the Home Life Can Perfect the Physical, Moral and Intellectual Faculties of the Child. New York: F. J. Huntington, circa 1838. Geraadpleegd op 16 dec 2025. https://www.childrensnursery.org.uk/education-fireside/fireside-education.html.